ÖZET

Amaç: Normal sağlıklı bireylerden oluşan bir kontrol grubunda Pentacam (Oculus) ile elde edilmiş ön kamara parametrelerinin ortalama ve standart sapma değerlerinin tespiti ve parametrelerin yaş ile değişimini değerlendirmek.
Method: Refraksiyon problemleri dışında oftalmolojik ve sistemik problemi bulunmayan 112 hastanın 224 gözü çalışma kapsamında değerlendirildi. Hastaların oftalmolojik muayenelerinden sonra standart koşullarda Pentacam ön segment değerlendirme cihazı ile kornea ön yüzey horizontal, vertikal ve ortalama keratometrik değerleri ile birlikte, merkezi kornea kalınlığı (MKK), ön kamara derinliği (ÖKD), kornea volümü (KV), ön kamara volümü (ÖKV) ve ön kamara açıları (ÖKA) değerlendirildi.
Sonuçlar: Çalışmaya 55 bayan, 57 erkek, toplam 112 hasta (ortalama yaş: 28.57) dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen bütün gözlerin kornea ön yüzey kırıcılık ortalaması 43.1 D bulundu. Ayrıca çalışma kapsamındaki gözler için MKK, ÖKD, KV, ÖKV ve ÖKA'nın ortalama değerleri sırasıyla 534 μm, 3.14 mm, 59.77 mm3, 190.26 mm3, 36.88° olarak tespit edildi. Bütün parametrelerin cinsiyet ve sağ-sol göz ayrımına göre karşılaştırılmasında parametreler arasında fark tespit edilmedi. Ancak korelasyon analizi yaşın MKK, ÖKD, KV, ÖKV ve ÖKA üzerine istatistiksel olarak anlamlı (p<0.05) derecede negatif etkisi olduğu ortaya koymuştur (sırasıyla r=-0.185, -0.373, -0.263, -0.320, -0.264).
Yorum: Bu çalışmada, yaşın ön segment parametreleri üzerine farklı şiddetlerde olmakla birlikte negatif bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Yaş, merkezi kornea kalınlığı, ön kamara derinliği, kornea hacmi, ön kamara hacmi, ön kamara açısı, pentacam

SUMMARY

Purpose: To determine the mean values and standard deviations of anterior chamber parameters with pentacam and evaluate the alterations of these parameters with age.
Material-Method: 224 eyes of 112 patients with just basic refractive errors were included in this study. After complete ophthalmologic examination of patients, under standard conditions anterior chamber parameters were measured with pentacam. Central corneal thickness (CCT), anterior chamber depth (ACD), corneal volume (CV), anterior chamber volume (ACV), anterior chamber angle (ACA), and also horizontal, vertical and mean keratometry values were recorded with pentacam.
Results: 55 female and 57 male patients were included in this study. Mean age of patients was 28.57. Mean of the keratometric measurements was 43.1 D. Mean values for CCT, ACD, CV, ACV and ACA were 534 μm, 3.14 mm, 59.77 mm 3, 190.26 mm3, 36.88°, respectively. Evaluation of parameters according to gender and eye distribution did not reveale any difference. Analysis the effect of age on CCT, ACD, CV, ACV and ACA parameters documented statistical significance (p<0.005) and correlation coefficents were r=-0.185, -0.373, -0.263, -0.320,-0.264, respectively.
Conclusion: This study documented the negative effect of age on the anterior chamber parameters with different correlation coefficients.
Key Words: Age, central corneal thickness, anterior chamber depth, corneal volume, anterior chamber volume, anterior chamber angle, pentacam

GİRİŞ
Katarakt cerrahisi ve refraktif cerrahideki teknik gelişmelere paralel olarak, kornea topografisi, ön kamara derinliği, kristalin lensin veya göz içi lenslerinin boyutları nın güvenilir ölçümleri daha önemli hale gelmiştir.
Son yıllara kadar, kornea kalınlığı, ön kamara derinliği, gibi parametreleri ölçmekte ultrasonik biyometri en sık tercih edilen metottu. Ancak, bu metot korneal temas esnasında ölçüm tutacağının korneaya uygun pozisyonda ve şekilde tatbikini gerektirdiğinden operatöre bağlı hatalara açıktır. Bunun yanında korneanın çöktürülmemesine dikkat edilmesi önemlidir. İşlem sırasında korneada epitel hasarı ve enfeksiyon taşıma riskinin yanı sıra, hasta için rahatsız bir metot olması da gözden kaçırılmamalıdır. Hekimlerin daha güvenilir ve uygulayıcıya daha az bağımlı teknik taleplerine non-kontakt metotlar ile cevap verilmiştir. Son yıllarda kullanıma giren başlıca non-kontakt ön segment analiz cihazları olarak; Pentacam, Orbscan, Optik Koherens Tomografi (OCT), IOL ve AC-Master sayılabilir (1).

Bu çalışmanın amacı normal sağlıklı bireylerden oluşan grupta, Pentacam ile elde edilen horizontal, vertikal ve ortalama kornea kırıcılığı ile birlikte merkezi kornea kalınlıgı (MKK), ön kamara derinliği (ÖKD), kornea volümü (KV), ön kamara volümü (ÖKV) ve ön kamara açısı (ÖKA) parametrelerinin yaş ile değişimini analiz etmektir.

MATERYAL ve METOD
Çalışmaya basit kırma kusurları bulunan 112 hasta kabul edildi. 6 diyoptriden (D) yüksek miyopi, 3 D'den yüksek hipermetropi, 3 D'den yüksek astigmatizma, klinik veya Pentacam muayenesinde keratokonus veya benzeri kornea hastalığı (dejenerasyonundan) şüphesi olan olgular, basit kırma kusuru dışında başka bir göz hastalığı anamnezi olan veya tespit edilenler ve herhangi bir göz cerrahisi hikayesi bulunan hastalar çalışma kapsamına alınmadı.

Pentacam analiz sistemi dönebilen bir kamera sistemi ve buna bağlı bir bilgisayardan oluşmaktadır. Hastanın bilgileri kaydedildikten sonra cihaz tarama moduna getirilmektedir. Hasta cihazın önüne oturduktan sonra hastanın çenesi ve başı uygun şekilde yerleştirir. Hastadan karşısındaki ince şeritten gelen mavi ışığa sabit bakması istenir, bu sırada hekim de monitörden hastanın gözünü eş zamanlı olarak takip etmektedir. Ekranda görülen yön işaretleri hekimin hastanın gözünün görüntüsünü netleştirmesine ve merkezi olarak odaklanmasına yardımcı olur. Görüntü en uygun şekilde netleştirilip, ayarlandığında cihaz otomatik olarak tarama işlemine başlar ancak bu sırada hastanın gözünü yeterince açıp, hareket ettirmemesi önemlidir. Cihaz tarama işlemi sırası nda isteğe göre saniyede 10- 50 görüntü alarak ön kamaranın dijital ortamda 3-boyutlu görüntüsü oluşturur.
Bu çalışmada saniyede 25 görüntü tercih edilmiştir. Muayene sırasında pupil çapı değişebileceğinden bütün hastalarda muayene standart oda ışığı şartlarında yapılmakta ve hiçbir hastaya midriyatik damla damlatılmamaktadır.

Hastaların Pentacam muayeneleri sonucunda tespit edilen parametre değerlerinin istatistiksel analizinde SPSS programının 12.0 versiyonu (SPPS Inc., Chicago, IL, ABD) kullanıldı. Bütün parametreler için elde edilen değerler ortalama ± Standart sapma (SS) olarak değerlendirildi. Sonuçların gözlere göre (sağ-sol) ve cinsiyetlere göre farklılığının tespiti için tekyönlü varyans analiz testi (ANOVA) kullanıldı. Ayrıca yaşın parametreler üzerine etkisi araştırmak için Pearson korelasyon testi tercih edildi. İstatistiksel analizlerin anlamlı olarak kabul edilebilmesi için p degerinin 0.05'den küçük olması arandı. Sağlıklı Bireylerde Pentacam ile Elde Edilen Ön Segment Parametreleri Üzerine Yaşın Etkisinin Değerlendirilmesi anterior chamber depth (ACD), corneal volume (CV), anterior chamber volume (ACV), anterior chamber angle (ACA), and also horizontal, vertical and mean keratometry values were recorded with pentacam.

SONUÇLAR
Çalışmaya alınan 112 olgunun ortalama yaşları 28.5 ± 8.8 (13 - 64 yaş aralığında) olarak bulundu. Bu hastaların 55'i erkek 57'si bayandı. Ortalama kornea ön yüzeyi keratometrik ölçümleri horizontal eksende ortalama 42.7 D, vertikal eksende 43.5 D olarak tespit edildi. Çalışmaya dahil edilen bütün gözlerin kornea ön yüzey kırıcılık ortalaması 43.1 D bulundu. Bizim çalışmamı zda 112 kişinin 224 gözünden Pentacam ile elde ettiğimiz ortalama ± SS değerleri MKK, ÖKD, KV, ÖKV ve ÖKA için sırasıyla 532.2 ± 31.9 μm, 3.1± 0.3 mm, 59.4± 3.5 mm3, 186.3 ± 38.4 mm3, 36.88 ± 5.6 ° dir. Tablo 1'de literatürde aynı parametrelerin farklı cihazlar ile elde edilen sonuçlarını göstermektedir (2-16). Bizim sonuçlarımızla literatür bilgilerinin karşılaştırılabilmesi için bulgularımız Tablo 1'in sonunda gösterilmiştir. Sonuçların gözlere göre (sağ-sol) veya cinsiyetler göre analizleri sonuçlar arasındaki farkların istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olmadığını ortaya koymuştur (p>0.05). Yaşın parametreler üzerine etkisini araştırmak için yapılan korelasyon analizi MKK, ÖKD, KV, ÖKV ve ÖKA üzerine istatistiksel olarak anlamlı (p<0.05) derecede negatif etkisi olduğunu ortaya koymuştur (sırasıyla r=-0.185, -.373, -0.263, -0.320, -0.264) (Tablo 2).

TARTIŞMA
Günümüzde gelişen teknolojik donanımlar hastalarımızın, katarakt cerrahilerinde düşük komplikasyon oranları ile yüksek görme seviyelerine, hızlı bir iyileşme süreci ile ulaşmalarını sağlamaktadır. Bu cerrahilerde şu an için üzerinde durulan önemli noktalardan biri operasyon sonrasındaki ortaya çıkabilecek kırma kusurunun doğru hesaplanabilmesidir. Göz içine yerleştirilen merceğin kırma gücünden başka önemli olan 3 parametre daha mevcuttur. Bunlar; korneanın kırma gücü, psödofakik ön kamara derinliği ve psödofakik lens pozisyonudur.
Korneanın kırma gücü ve psödofakik ön kamara derinliği ölçülebilir parametreler iken psödofakik lens pozisyonu ancak tahmin edilebilir. Korneanın kırıcılık ölçümlerini Elbaz ve ark. Pentacam ile ortalama sağ ve sol gözler için sırasıyla 43.37 ± 1.66 D ve 43.53 ± 1.19 D olarak bulmuşlardır (2). Yazarlar Pentacam ile elde ettikleri değerleri IOL-Master ve otomatik keratometri ile karşılaştırdıklarında IOL-Masterin her iki cihaza göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek keratometri değerleri verdiğini belirtmişlerdir (2). Ancak, Reuland ve ark. çalışmalarında aradaki farkın bu kadar anlamlı olmayabileceğini belirtmişlerdir (3). Biz çalışmamızda 224 gözün ortalama kornea kırıcılığını 43.1 ± 1.3 D olarak tespit ettik. Çalışmamızda gözleri sağ-sol olarak 2 gruba ayırarak değerlendirdiğimizde korneanın ortalama kırıcılığını sırasıyla 43.0 ± 1.4 D ve 43.1 ± 1.1 D olarak tespit bulduk. İstatistiksel analiz sağ ve sol gözler arasında farkın anlamlı olmadığını ortaya koydu. Yaşın etkisi araştırıldığında ise anlamlı bir ilişkinin olmadığını saptadık. Ancak, çalışma grubumuzdaki hastaların yaşları nın 13-64 yaş arası olduğuna ve çocukluk çağından hastaların dahil edilmediğine dikkat edilmelidir. Önal ve ark.'da 2-90 yaş arası geniş bir çalışma grubunda keratometrik ölçümlerin yaşla değişmemekle beraber, erken yaşlarda izlenen kurala uygun astigmatizmanın özellikle ileri yaşla beraber kurala aykırı şekilde daha fazla izlendiğini belirtmişlerdir (17).

Merkezi (Santral) kornea kalınlığının güvenilir ölçümü klinikte özellikle 3 durumda çok önemlidir. Özellikle glokom tanısının konmasında MKK'nın güvenilir ölçümü gittikçe daha fazla vurgulanmaktadır. Bilindiği üzere özellikle aplanasyon tonometresi ile yapılan ölçümlerde %10'luk bir SKK artışı göz içi basınç (GİB) ölçümlerinde 3.4 mm-Hg'lık bir artışa sebep olabilmektedir (18). Bu kliniğin önemli olduğu diğer bir hasta grubu da, refraktif cerrahi geçirmiş hastalardır. Bu hastalarda cerrahi sonrası GİB ölçümleri daha düşük ölçülmektedir. Bu durumda hastalarda yanlış düşük ölçümlerle hastalığın tanısının konulması gecikebilmektedir.
Bunların yanında kornea kalınlığının doğru ölçümünün kritik olduğu diğer bir konuda, refraktif cerrahi planlanan olgularda, cerrahinin planlama aşamasında doğru bilgilere sahip olunmasıdır. Özellikle yüksek miyop hastalarda bu durum daha da önemli hale gelmektedir.

Lackner ve ark. Pentacam, Orbscan ve Ultrasonografik (US) pakimetri ile MKK ölçüm karşılaştırmalarında Pentacam ile ölçümlerin tekrarlanabilirliğinin daha yüksek olduğunu ve uygulayıcıya bağlı hata payının daha düşük olduğunu tespit etmişlerdir (4). Aynı yayında yazarlar, refraktif cerrahi öncesinda kornea topografisini değerlendirmede sıklıkla kullanılmakta olan Pentacam ve Orbscan karşılaştırmasında, ilk cihaz ile yapılan ölçümlerin daha düşük olduklarını ve US pakimetriye daha yakın değerler tespit ettiğinin ölçmüşlerdir. Tablo 1'den görüleceği üzere literatürde bildirilen Pentacam ölçümleri genel olarak bizim sonuçlarımıza çok yakın degerlerdir (3-9). Khoramnia ve ark. Pentacam ile ortalama yaşları 46.6 yıl olan çalışma gruplarında ortalama MKK'nı 539.62 ± 31.87 μm olarak bulmuşlardır (6). Yazarlar kornea kalınlığını 3 mm periferden yaptıkları ölçümlerinde, en ince periferal kornea ölçümünü temporal alt bölge olduğunu izlemişlerdir. Ancak yaşın kornea kalınlığı üzerine etkisi araştırıldığında yazarlar bizim sonuçlarımızdan farklı olarak gerek merkezi gerek periferal korneada anlamlı bir değişiklik tespit etmemişlerdir. Biz ise çalışma grubumuzda ki hastalarımız da, yaş ile MKK arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif bir ilişki olduğunu tespit ettik (p<0.05, r=-0.185) (Tablo 2).
Ülkemizden yapılmış başka bir çalışmada, Erdurmuş ve ark. bizim çalışma grubumuza göre yaş ortalamaları daha yüksek olan bir grupta ultrasonik pakimetri ile ölçtükleri ortalama MKK'nı 556,30 ± 32,80 μm olarak bildirmişlerdir (15).

Güvenilir bir şekilde ÖKD'nin saptanması fakik intraoküler lens (IOL) implantasyonu açısından özellikle biyometrinin ideal şekilde yapılması, cerrahinin planlanması ve takip için çok önemlidir. Günümüz katarakt cerrahilerinde yanlış biyometri ölçümlerine bağlı olarak ameliyattan sonra göz içi lenslerinin çıkarılmaları, istenmeyen ancak artan yüksek hasta beklentileri sebebiyle gerekli olabilecek bir operasyondur. Son yıllarda geliştirilen biyometri formüllerinde ameliyat öncesi yapılan ÖKD ölçümleri ile operasyondan sonra lensin muhtemel pozisyonu tahmin edilebilmektedir. ÖKD' lik ölçümündeki 0.1 mm'lik hata ameliyat sonrası dönemde refraksiyonda 0.10 D'lik sapmaya sebep olmaktadır (19). Bu sebeple ÖKD'nin doğru ölçümü ameliyattan sonra göz içi lensinin pozisyonunu belirlemek açısından önemlidir. Ön kamara parametrelerini ölçmek için başlıca kullanılan aletler arasında A-scan ultrasonografi, IOL ve ACmaster, OCT, US biyomikroskopi ve Pentacam sayılabilir. Tablo 1'de farklı cihazlar ile yapılan ÖKD ölçümleri verilmiştir (2,3,5,11,13). Bunlardan Pentacam ile yapılanlardan Rabsilber ve ark. 76 kişilik sağlık gönüllü grubunda ortalama ÖKD'ni 2.93 ± 0.36 mm bulmuşlardır (11). Aynı yayında yazarlar, yaşın ÖKD üzerine negatif bir etkisinin olduğunu göstermişlerdir. Bizim çalışmamızda da yaş ile ÖKD arasında benzer bir ilişkinin olduğu saptadık (p=0.05, r=-0.373) (Tablo 2). Ülkemizden de Özer ve ark. Orbsan II ile yaptıkları çalışmalarında ortalama ÖKD'ni 3.3 mm olarak bildirmişlerdir (16).

Meinhardt ve ark. 4 farklı non-kontakt metodu karşılaştırdıkları çalışmalarında (Tablo 1) ÖKD ölçümlerinde Pentacam'ın genellikle en yüksek sonuçları verirken IOL-Master' ın en düşük ölçümleri verdiğini belirtmişlerdir (12). Elbaz ve ark.'da pakimetrinin IOL-Master'a göre daha yüksek ölçümler verdiğini bildirmişlerdir (2).

Özellikle son birkaç yıldır gerek normal bireylerde gerekse keratokonuslu hastalarda sıklıkla çalışılan bir diğer parametrede KV'dür. Jonsson ve ark. 153 kişilik grubu içeren Orbscan II çalışmalarında ortalama kornea hacmini 58.64 ± 5.9 μl olduğunu tespit ederek, yaşa bağlı olarak KV'ünde azalma olduğunu bildirmişlerdir (13). Bizim çalışmamızda Pentacam ile tespit ettiğimiz KV değerleri Jonsson ve ark.'nın tespit ettikleri değerlereyakın (59.4 ± 3.5 μl) değerlerdedir. Bizim sonuçlarımızda cinsiyetlere göre KV değişiklik göstermezken yaşla beraber azalma izlenmektedir (p=0.05, r=-0.263). Ambrosio ve ark. normal ve keratokonuslu hastalarda merkezden perifere doğru gidildikçe kornea volümündeki degişiklikleri araştırdıkları çalışmalarında, keratokonuslu hastaların daha düşük kornea volümüne sahip olduklarını tespit etmişlerdir (20). Ayrıca yazarlar normal hastalarda merkezden perifere doğru giderken kornea hacmindeki artışın yumuşak bir geçiş gösterirken keratokonuslu kornealarda bu artışın ani olduğunu belirtmişlerdir (20). Bizde keratokonuslu hastaların ön segment parametrelerini Pentacam ile incelediğimiz başka bir çalışmamızda, hastalık şiddeti arttıkça KV'nün azaldığını tespit ettik (21).

Oküler farmakoloji başta olmak üzere, aköz hümör dinamiğinin bilinmesi ve çeşitli glokomlu olguların daha sağlıklı yorumlanması açısından ön kamara volümünün değerlendirilmesi önemlidir. Wang ve ark. (14) OCT kullanarak yaptıkları, 10 gözün normal olarak kabul edildiği küçük bir çalışma grubunda ÖKV'nü ortalama 145.495 ± 25.841 μl olarak bildirmişlerdir. Ancak bu çalışma grubundaki hastaların ve göz sayısının az olması yanında olguların yaş aralığı da 24-73 yaş arası olarak geniş bir aralıktadır ve bütün bunların bu çalışmadaki degerlerin daha büyük bir çalışma grubu ile gözden geçirilmesi gerektiğini düşündürtmektedir. Rabsilber ve ark. ortalama ÖKV'nü 160.3 ± 36.81 mm3 olarak bildirmişlerdir (11). Fakat bu çalışmada ÖKV'nün aralığı 91.83 ile 240 mm3 gibi çok geniş bir aralıkta bildirilmiştir. Yazarlar ÖKD ile ÖKV arasında kuvvetli bir doğru orantı olduğunu (r=0.92) ancak yaş ile birlikte her ikisinin azalma eğiliminde olduklarını bildirmişlerdir. Jonsson ve ark. 153 kişilik normal olgu serisinde Orbscan II ile yaptıkları çalışmalarında, ortalama ÖKV'nü 183 ± 41μl olduğunu ve ÖKV ile ÖKD'nin yaşlandıkça azaldığını belirtmişlerdir (13). Yazarlara göre bu azalma özellikle ön kamaranın arka kesiminde daha belirginleşmekte ve ortalama yılda 1.4 ± 2.6 μl'ye ulaşmaktadır. Bizde çalışmamızda, son iki çalışmada da belirtildiği gibi ÖKV'nün yaşla beraber azaldığını tespit ettik (p<0.05,r=-0.320) (Tablo 2).

Rabsilber ve ark yaşları 18 -77 arasında değişen ve ortalama yaşları 46.6 yıl olan çalışma gruplarında ortalama ÖKA'nı 34.81° olarak bulmuşlardır ancak yazarlar ÖKD ve ÖKV'de yaşa paralel saptadıkları azalmayı ÖKA için bildirmemişlerdir (11). Bizim çalışma grubumuzda ortalama ÖKA'nı 36.88° olarak tespit ettik ve yaşla birlikte istatistiksel olarak anlamlı derecede azalma tespit ettik (p= 0.0001, r=-0.264) (Tablo 2).

Sonuç olarak çalışmamızda, Pentacam ile elde ettiğimiz değerlerin literatürde Pentacam ve farklı cihazlar ile bildirilen değerler ile uyumlu olduğunu izlenmektedir. Ayrıca özellikle ÖKD ve ÖKV başta olmak üzere tüm parametreler üzerine yaşın istatistiksel olarak anlamlı şekilde negatif etkisi olduğu tespit edilmiştir.

Yazışma adresi: Yard. Doç. Dr. Sinan Emre, İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Turgut Özal Tıp Merkezi, 44280 Malatya E-posta: mdsinanemre@yahoo.com Mecmuaya Geliş Tarihi: 01.04.2008 Düzeltmeden Geliş Tarihi: 29.06.2008 Kabul Tarihi: 03.08.2008

KAYNAKLAR
1. Konstantopoulos A, Hossain P, Anderson DF. Recent advancesin ophthalmic anterior segment imaging: a new era for ophthalmic diagnosis? Br J Ophthalmol. 2007;91:551-557.
2. Elbaz U, Barkana Y, Gerber Y, Avni I, Zadok D. Comparison of different techniques of anterior chamber depth and keratometric measurements. Am J Ophthalmol. 2007;143:48 -53.
3. Reuland MS, Reuland AJ, Nishi Y, Auffarth GU. Corneal radii and anterior chamber depth measurements using the IOLmaster versus the Pentacam. J Refract Surg. 2007;23:368-373.
4. Lackner B, Schmidinger G, Pieh S, Funovics MA, Skorpik C. Repeatability and reproducibility of central corneal thickness measurement with Pentacam, Orbscan, and ultrasound. Optom Vis Sci. 2005; 82:892-899.
5. Buehl W, Stojanac D, Sacu S, Drexler W, Findl O. Comparison of three methods of measuring corneal thickness and anterior chamber depth. Am J Ophthalmol. 2006;141:7-12.
6. Khoramnia R, Rabsilber TM, Auffarth GU. Central and peripheral pachymetry measurements according to age using the Pentacam rotating Scheimpflug camera. J CataractRefract Surg. 2007; 33:830-836.
7. Tam ES, Rootman DS. Comparison of central corneal thickness measurements by specular microscopy, ultrasound pachymetry, and ultrasound biomicroscopy. J CataractRefract Surg. 2003; 29:1179-1184.
8. O'Donnell C, Maldonado-Codina C. Agreement and repeatability of central thickness measurement in normal cornea using ultrasound pachymetry and oculus penatacam.Cornea 2005; 24:920-924.
9. Uçakhan ÖÖ, Özkan M, Kanpolat A. Corneal thickness measurements in normal and keratoconic eyes: Pentacam comprehensive eye scanner versus noncontact specular microscopy and ultrasound pachymetry. J Cataract Refract Surg. 2006; 32:970-977.
10. Amano S, Honda N, Amano Y, Yamagami S, Miyai T, Samejima T, Ogata M, Miyata K. Comparison of central corneal thickness measurements by rotating Scheimpflug camera, ultrasonic pachymetry, and scanning-slit corneal topography. Ophthalmology 2006; 113:937-941.
11. Rabsilber TM, Khoramnia R, Auffarth GU. Anterior chamber measurements using Pentacam rotating Scheimpflug camera. J Cataract Refract Surg. 2006; 32:456-459.
12. Meinhardt B, Stachs O, Stave J, Beck R, Guthoff R. Evaluation of biometric methods for measuring the anterior chamber depth in the non-contact mode. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2006; 244:559-564.
13. Jonsson M, Markström K, Behndig A. Slit-scan tomography evaluation of the anterior chamber and corneal configurations at different ages. Acta Ophthalmol Scand. 2006; 84;116-120.
14. Wang N, Wang B, Zhai G, Lei K, Wang L, Congdon N. A method of measuring anterior chamber volume using the anterior segment optical coherence tomographer and specialized software. Am J Ophthalmol. 2007; 143:879-881.
15. Erdurmufl M, Karadag R, Keskin UC, Uzun F, Hepflen İF. Dinamik Kontur Tonometri ile Oküler Puls Amplitüd Ölçümü ve Bu Ölçüme Santral Kornea Kalınlı gı, Aksiyel Uzunluk ve Ön Kamara Derinliginin Etkisi. T Oft. Gaz. 2007; 37:3-3.
16. Özer A, fiorabatur M, fiahin A, Yurdakul S. Ön Kamara Derinliginin Korneal Topografi ve Keratometre Yöntemleri ile Degerlendirilmesi. Glokom-Katarakt 2006; 1:93-96.
17. Önal S, Gözüm N, Gücükoglu A. Korneal astigmatizmanın yaşa göre dagılımı T Oft. Gaz. 2000;30,610-614.
18. Doughty MJ, Zaman ML. Human corneal thickness and its impact on intraocular pressure measures: a review and meta-analysis approach. Surv Ophthalmol 2000; 44:367-408.
19. Olsen T, Corydon L, Gimbel H. Intraocular lens power calculation with an improved anterior chamber depth prediction algorithm. J Cataract Refract Surg. 1995; 21:313-319.
20. Ambrosio R, Alonso RS, Luz A, Velarde LGC. Cornealthickness spatial profile and corneal-volume distribution: Tomographic indices to detect keratoconus. J Cataract Refract Surg. 2006; 32:1851-1859.
21. Emre S, Doganay S, Yologlu S. Evaluation of anterior segment parameters in keratoconic eyes measured with the Pentacam system. J Cataract Refract Surg. 2007;33:1708-1712.